Saha betonu mu, helikopterli şap mı? Kararı ne belirler

Mevcut bir zemini yenileyecekseniz iki yol var: betonu kırıp sıfırdan saha betonu dökmek, ya da mevcut betonun üzerine helikopterli şap uygulamak. İkisi de bizim yaptığımız işler ve seçim keyfi değil; altta duran betonun durumu belirliyor.

Aşağıda kararı hangi ölçütlere göre verdiğimizi ve yanlış seçimde ne olduğunu anlattık.

Önce tek soru: alttaki beton sağlam mı?

Karar bu sorunun cevabında düğümlenir. Sahada baktığımız şeyler:

• Yüzey dayanımı. Çekiçle vurulduğunda tok ses veriyor mu, yoksa ufalanıyor mu? Ufalanan bir yüzeyin üzerine yapılan şap, o zayıf tabakayla birlikte kalkar.
• Boşluk var mı? Zemine vurulduğunda davul sesi geliyorsa beton alttan ayrılmıştır; üzerine ne dökülürse dökülsün sorun devam eder.
• Çatlaklar hareketli mi? Oturmadan kaynaklanan hareketli bir çatlak, üzerine dökülen şapa birebir yansır. Ölü çatlak yansımaz.
• Nem geliyor mu? Toprakla temas eden ve yalıtımsız zeminlerde alttan gelen nem, sonrasında uygulanacak kaplamayı da etkiler.
• Kot payı var mı? Şap zemini yükseltir; kapı altları, eşikler, rampa başları ve makine bağlantıları bu yükselmeyi kaldırabilmeli.

Sıfırdan saha betonu ne zaman doğru?

• Mevcut beton ufalanıyor, dayanımı düşük veya kalınlığı yetersizse
• Zeminde oturma varsa — sorun betonda değil altındaki dolguda demektir; üzerine ne yapılırsa yapılsın çözülmez
• Kot değişecekse, eğim verilecekse veya yeni bir tahliye kurulacaksa
• Gelecek yük mevcut kesitin taşıyabileceğinin üstündeyse
• Zemin altına yeni tesisat, buhar kesici veya yalıtım girecekse

Bu durumlarda kırım maliyeti başta caydırıcı görünür ama alternatifi, iki yıl sonra aynı işi ikinci kez yapmaktır.

Helikopterli şap ne zaman doğru?

• Alttaki beton sağlam, oturmamış, hareketli çatlağı yoksa
• Asıl dert yüzey kalitesiyse: tozuma, aşınmış yüzey, bozuk perdah, kot düzensizliği
• Kırım için üretimi durdurmak mümkün değilse — şap belirgin şekilde hızlıdır
• Kot yükselmesine izin varsa

Doğru zeminde uygulanan helikopterli şap, sıfır döküme çok yakın bir yüzey verir: yoğun, düzgün ve helikopter perdahıyla sıkıştırılmış.

Şapta belirleyici iki konu

Kalınlık

Şap ne kadar ince olursa aderansa o kadar bağımlı hâle gelir. İnce geçilen noktalar ilk çatlayan ve ilk kalkan yerlerdir. Kalınlık, alttaki betonun durumuna ve gelecek yüke göre belirlenir — üstten göz kararı değil.

Aderans

Şapın alttaki betona tutunması için yüzeyin mekanik olarak açılması gerekir: freze veya silim makinesiyle süt tabakası ve kirli yüzey kaldırılır, tozu emilir, aderans köprüsü uygulanır. Bu adım atlandığında şap yüzeyde durur ve zamanla boşluk yapar.

Yüzey hazırlığı, şap işinin en çok atlanan ve arızanın en çok çıktığı kalemidir.

Yanlış seçimde ne olur?

• Oturan zemine şap: Şap da oturur, çatlak birebir yansır.
• Zayıf betona şap: Zayıf tabaka koparak şapı da beraberinde kaldırır.
• Aderanssız şap: Davul sesi veren bölgeler, kenarlardan kalkma.
• Gereksiz kırım: Sağlam bir betonu kırmak, bütçenin ve sürenin boşa gitmesidir.

Maliyet farkı nereden geliyor?

İki yöntemin metrekare fiyatı doğrudan karşılaştırılamaz, çünkü kapsamları farklıdır. Saha betonunda kırım, moloz nakli, dolgu ve sıkıştırma ayrı kalemlerdir; şapta bunlar yoktur ama yüzey hazırlığı ve aderans işçiliği vardır.

Teklifleri kıyaslarken toplam rakamdan çok kapsam listesine bakmak gerekir. Metrekare fiyatının nasıl oluştuğunu ve teklif okumayı anlatan bir rehber bu karşılaştırmayı yaparken işinize yarayabilir.

Teklif alırken sorulacaklar

1. Mevcut beton test edildi mi, dayanımı ne?
2. Şap kalınlığı kaç mm ve neye göre belirlendi?
3. Yüzey nasıl hazırlanacak — freze mi, silim mi?
4. Aderans köprüsü kullanılacak mı?
5. Yüzey sertleştirici dahil mi, kaç kg/m²?
6. Kür nasıl yapılacak?
7. Derz planı ne? Mevcut derzler şapta devam ettirilecek mi?

Son madde özellikle önemlidir: alttaki derzin üzeri kapatılırsa çatlak orada tekrar açılır.

Zemininizi görmeden hangi yöntemin doğru olduğunu söylemiyoruz. Keşif ücretsizdir.