Hesaplayıcı neyi hesaplar, neyi hesaplamaz?
Yukarıdaki araç bir saha betonu işinin malzeme miktarlarını çıkarır: sipariş edilecek beton hacmi, kaç mikser seferi gerektiği, çelik hasır levha adedi ve ağırlığı, derz aralığı ile toplam derz kesim uzunluğu. Bunlar bir zemin teklifinin iskeletidir; teklif okurken ya da kendi bütçenizi kurarken önce bu rakamları bilmek gerekir.
Araç bilerek fiyat göstermez. Beton, hasır ve işçilik fiyatı haftadan haftaya değişir; daha önemlisi aynı metrekare, zeminin alt yapısına, erişime ve istenen yüzeye göre bambaşka bir iş yükü çıkarır. Fiyatı keşiften sonra, kalem kalem yazıyoruz.
Beton hacmi nasıl bulunur?
Temel formül basittir: alan (m²) × kalınlık (m) = net hacim (m³). 1.000 m² alanda 15 cm kalınlık 150 m³ eder. Ancak sahaya sipariş edilen miktar net hacim değildir. Grobeton ya da dolgu yüzeyi hiçbir zaman kusursuz düz değildir, kalıp kenarlarında ve pompa hattında kayıp olur. Bu yüzden hesaba bir fire payı eklenir. Lazerle kontrol edilmiş düzgün bir altlıkta %3–5 genellikle yeterliyken, kotu tutmayan bir zeminde bu oran ciddi biçimde artar. Fireyi düşük tutmanın yolu hesapta değil, dökümden önce altlığın kotunu ölçmektedir.
Hacmi mikser kapasitesine böldüğünüzde kaç sefer gerektiği çıkar. Bu sayı, döküm gününün planı için önemlidir: mikserler arasındaki bekleme uzarsa önce dökülen beton priz almaya başlar ve iki döküm arasında soğuk derz oluşur.
Çelik hasır miktarı
Hasır levhaları 2,15 × 5 m ölçüsündedir ve yan yana serilirken birbirinin üzerine bindirilir. Bindirme yapılmazsa levha birleşimleri zayıf hat olur; bu yüzden bir levhanın etkili kapladığı alan kendi alanından küçüktür. Hesaplayıcı 30 cm bindirmeyle levha başına yaklaşık 8,7 m² etkili alan kabul eder. Ağırlık ise hasır tipine göre değişir: Q188 metrekarede yaklaşık 3 kg, Q257 yaklaşık 4 kg, Q335 yaklaşık 5,3 kg çeliktir. Hangi tipin kullanılacağını zemine binecek yük, forklift trafiği ve raf ayağı yükleri belirler; bunu proje ya da statik hesap söyler.
Derz aralığı ve kesim derinliği
Beton prizini alırken ve kururken büzülür; bu büzülme bir yerden çatlak olarak çıkar. Derz kesimi, çatlağın nereden geçeceğini önceden seçmektir. Uygulamada sık kullanılan kural, derz aralığını beton kalınlığının yaklaşık 24–30 katında tutmak ve panelleri kareye yakın bölmektir. 15 cm'lik bir döşemede bu yaklaşık 3,6–4,5 m'ye karşılık gelir. Kesim derinliği kalınlığın en az dörtte biri olmalıdır; sığ kesilen derz işe yaramaz, çatlak yine rastgele bir yerden çıkar.
Kesimin zamanı da derinliği kadar önemlidir. Erken kesilen derzde agrega kopar, geç kesilen derzde çatlak sizden önce davranmış olur. Ayrıntısı için saha betonu derz kesimi yazımıza bakabilirsiniz.
Maliyeti asıl belirleyen başlıklar
- Alt yapının durumu: sıkıştırılmış dolgu ve grobeton hazır mı, yoksa önce o mu yapılacak?
- Beton sınıfı ve kalınlık: zemine binecek yük arttıkça ikisi de yükselir.
- Donatı tipi: çelik hasır, çift kat hasır ya da çelik lif.
- Yüzey işlemi: yalnız helikopterli perdah mı, yüzey sertleştirici serpme mi, ileride silim ve parlatma mı?
- Erişim ve döküm koşulu: mikserin sahaya girip girmediği, pompa ihtiyacı, kapalı alanda mı açık alanda mı çalışıldığı.
- Alanın geometrisi: kolon, rampa ve dar koridor sayısı arttıkça makine verimi düşer, elle yapılan iş artar.
- Takvim: gece dökümü, hafta sonu çalışma ya da üretimi durdurmadan bölüm bölüm ilerleme.
Mevcut bir zemin parlatılacaksa ya da kaplanacaksa hesap tamamen değişir: orada beton hacmi değil, zeminin bugünkü sertliği, çatlak ve eski kaplama durumu belirleyicidir. Bu işler için beton silim ve parlatma ile epoksi zemin kaplama sayfalarına bakın.
Sık sorulan sorular
Hesaplayıcının verdiği hacmi doğrudan sipariş edebilir miyim?
Ön bütçe ve planlama için kullanabilirsiniz, ancak siparişten önce altlığın kotu ölçülmelidir. Birkaç santimlik kot farkı büyük alanlarda onlarca metreküp fark yaratır.
Saha betonu için en uygun kalınlık nedir?
Tek bir doğru kalınlık yoktur. Yaya ve hafif araç trafiği olan alanlarla forklift ve ağır raf yükü taşıyan depolar farklı kalınlık ister. Genellikle 12–20 cm aralığında, zemine gelecek yüke göre proje ile belirlenir.
Neden telefonda fiyat vermiyorsunuz?
Çünkü fiyatı metrekare değil iş yükü belirler. Alt yapının hazır olup olmadığı, erişim ve istenen yüzey görülmeden verilen fiyat sahada değişir. Keşif ücretsizdir; ölçüm sonrası teklifi kalem kalem yazılı veriyoruz.
Hasır yerine çelik lif kullanılabilir mi?
Uygun projelerde evet. Çelik lif, hasır serme süresini ortadan kaldırır ve derz aralığını değiştirebilir; ancak dozajı ve uygunluğu projeye göre belirlenmelidir.