Depo ile fabrika arasındaki en büyük fark, zeminin üzerinde ne durduğudur. Bir depoda raflar ve forkliftler vardır; bir fabrikada ise titreşen presler, ağır tezgâhlar, kablo ve atık kanalları, bazen de makine için açılmış çukurlar. Fabrika saha betonu bu yüzden tek bir döşeme olarak değil, farklı davranan parçaların birlikte tasarlandığı bir sistem olarak düşünülür.
Makine temeli zeminin bir parçası değildir
Ağır ve titreşimli makineler (presler, kompresörler, büyük tezgâhlar) genellikle zeminden ayrı, kendi temelleri üzerine oturtulur. Bunun iki nedeni vardır: makinenin titreşimi saha betonuna yayılıp çatlak üretmesin ve makinenin ağırlığı zeminin tasarım yükünü aşmasın. Makine temeli ile saha betonu arasında bir izolasyon derzi bırakılır; bu derz, iki parçanın birbirinden bağımsız hareket etmesini sağlar.
Kanallar ve çukurlar
Kablo, su ve atık kanalları, zeminde süreksizlik yaratır. Kanal kenarları zeminin en zayıf yerleridir ve forklift geçişinde ilk kırılan kısımlardır. Bu kenarların çelik profille korunması, kapakların yük sınıfına uygun seçilmesi ve kanal çevresinde derz düzeninin kurulması gerekir. Kanal köşelerinden başlayan çatlaklar, derz yerleri doğru seçilmediğinde sık görülür.
Bölgelere göre farklı kesit
Fabrikanın her yeri aynı yükü taşımaz. Hammadde girişi, ağır ürün depolama alanı ve yükleme bölgesi, montaj hatlarına göre daha büyük yük alır. Bu bölgelerde döşeme kalınlığı, donatı ya da beton sınıfı artırılabilir. Tüm zemini en ağır bölgeye göre tasarlamak yerine bölgelere ayırmak, hem doğru hem ekonomik bir yaklaşımdır. Beton sınıfı seçimini saha betonu C kaç olmalı yazımızda anlattık.
Hat değişikliğine hazırlık
Fabrikalar zamanla hat değiştirir; bugün montaj hattı olan bölüm yarın depo olabilir. Bu yüzden zemin, yalnızca bugünkü yerleşime değil, makul bir değişikliğe de dayanacak şekilde tasarlanır. Gelecekte makine gelmesi muhtemel alanlar biliniyorsa, bunlar baştan not edilir.
Yüzey
Üretim alanında yüzey genellikle helikopter perdahı ve yüzey sertleştirici ile bitirilir. Kimyasal ya da yağ dökülen bölgeler için ileride kaplama yapılacaksa, perdah buna uygun bırakılır. Fabrika zemininde yağ ile ilgili sorunlar için yağ emmiş fabrika zemini yazımıza bakabilirsiniz.
Döküm sırası
Makine temelleri ve kanallar çoğu zaman saha betonundan önce yapılır; saha betonu bunların çevresine dökülür. Bu sıralama, kotların uyumlu olmasını ve izolasyon derzlerinin doğru yerleşmesini sağlar. Saha betonu dökümünün genel adımları için saha betonu nasıl dökülür yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Her makine için ayrı temel gerekir mi?
Hayır. Hafif makineler doğrudan saha betonu üzerine yerleştirilebilir. Ağır ve titreşimli makineler için ayrı temel gerekip gerekmediğini, makinenin ağırlığı ve titreşimi belirler; bu bilgi makine üreticisinden alınır.
Mevcut fabrika zeminine yeni bir pres konabilir mi?
Önce zeminin kalınlığı ve donatısı ile presin yükü karşılaştırılır. Yetersizse, zeminin o bölümü kesilip makineye özel bir temel yapılır.
