Saha Betonu Teknik Şartnamesi: Nelerin Yazılı Olması Gerekir

Saha betonu işlerindeki anlaşmazlıkların çoğu kötü uygulamadan değil, eksik tarifden çıkar. Şartnamede yazmayan her kalem, işin sonunda tarafların farklı beklentisi olarak ortaya çıkar. Aşağıda bir şartnamede mutlaka tanımlı olması gereken başlıklar var.

1. Zemin hazırlığı

• Dolgu malzemesi cinsi ve tabaka kalınlığı
• Sıkıştırma kriteri ve nasıl belgeleneceği
• Polietilen örtü kullanılıp kullanılmayacağı, kalınlığı ve bindirme payı
• Kot toleransı — alt kot sapması doğrudan beton metrajını değiştirir

Alt kot toleransı yazılmayan işlerde beton fazlası çıkar ve bunun kimin hanesine yazılacağı tartışma konusu olur.

2. Beton

• Basınç dayanım sınıfı (örn. C25/30, C30/37)
• Kıvam sınıfı ve azami agrega çapı
• Katkı kullanımı (akışkanlaştırıcı, priz düzenleyici)
• Numune alma ve deney sıklığı; kimin alacağı, hangi laboratuvarda test edileceği
• Şantiyede su ilavesi yasağı — açıkça yazılmalı

Son madde en çok ihlal edilen maddedir. Mikserde suyla açılan beton, kâğıt üzerindeki sınıfı taşımaz.

3. Donatı

• Hasır tipi veya fiber cinsi ve dozajı (kg/m³)
• Kaç kat, hangi yükseklikte
• Bindirme payı
• Pas payı takozu tipi ve metrekaredeki adedi

4. Kalınlık ve yük

• Nominal kalınlık ve kabul edilebilir eksi tolerans
• Tasarıma esas yükler: forklift dingil yükü, raf ayağı tekil yükü, yayılı yük

Yük programı yazılmadan verilen kalınlık, bir varsayımdır. Sonradan raf yerleşimi değişince zemin yetersiz kalır ve sorumluluk belirsizleşir.

5. Yüzey işlemi

• Perdah yöntemi ve kaç kademe
• Yüzey sertleştirici kullanılacaksa cinsi (kuvars / korund) ve sarfiyatı (kg/m²)
• İstenen yüzey dokusu

6. Düzlem toleransı — en çok atlanan madde

"Düzgün olacak" bir tarif değildir. Ölçülebilir bir kriter yazılmalıdır: belirli uzunluktaki mastar altında izin verilen azami boşluk (örneğin 2 m mastar altında ±3 mm) veya düzlem/kot sınıfı referansı.

Bu madde yoksa teslimde düzlem tartışması öznel hale gelir ve kimse kanıtlayamaz. Yüksek raflı depolarda tolerans ayrıca sıkılaştırılmalıdır, çünkü zemindeki sapma forklift direğinde büyür.

7. Derz planı

• Göz aralığı ve derz düzeni (proje üzerinde çizili olmalı)
• Kesim zamanı ve derinliği
• Genleşme derzi detayları
• Derz dolgusu yapılacaksa malzeme cinsi ve ne zaman yapılacağı

Derz dolgusunun zamanı yazılmazsa erken yapılır ve ayrılır; sonra kimin hatası olduğu tartışılır.

8. Kür

• Yöntem (sulama / örtü / kür malzemesi) ve süre
• Kür malzemesi kullanılacaksa, sonradan yapılacak kaplamayla uyumu

9. Teslim ve kabul

• Trafiğe açma süreleri (yaya / hafif araç / ağır araç)
• Kabul ölçümleri: hangi kriterler, kim ölçecek
• Çatlak kabul kriteri — hangi genişliğe kadar normal sayılacağı

Son madde önemlidir: beton çatlar. Hangi çatlağın normal, hangisinin kusur sayılacağı önden yazılmazsa her kılcal çatlak anlaşmazlık konusu olur. Çatlak tipleri yazısı bu ayrımı ayrıntılı anlatıyor.

İyi bir şartname uzun olan değil, ölçülebilir olandır. Her maddede "ne", "ne kadar" ve "nasıl doğrulanacak" sorularının cevabı bulunmalıdır.